Sài Gòn- Thị thành hoang dại [Khải Đơn] – phần 4

 Không gắn bó, không quê hương

 Billy Ngô

Thật khó chịu khi không có một chút gắn bó nào cạnh nhau. Sài Gòn đem lại cảm giác bấp bênh tối thượng đó. Hai người bạn thân không hề biết quê nhà, bố mẹ của nhau nơi nào.

Một người thầy không biết xuất thân, lai lịch thằng học trò, cũng cặm cụi dạy nó thành nghề trong những đêm thức khuya trong xưởng. Cạnh cốc bia khề khà ngoài bờ kè, người ta bày cho nhau những mánh lới làm ăn – mà không mảy may quan tâm kẻ đang học nghề kia có thể sẽ cướp mất miếng ăn của mình khi thành nghề.

Bởi những con người đã cố gắng đến đây, chung sống với nhau trong cuộc mưu sinh dài vất vả và nặng ước vọng. Họ đã không kịp hỏi nhau liệu có ai là gốc ở Sài Gòn hay không, quê quán ở đâu. Họ không kịp dành thời gian để phân biệt đứa Sài Gòn, đứa không Sài Gòn, đứa nào chất, đứa nào gốc. Chất gốc là một thứ gì đó xa lạ và đầy khoe mẽ, tuyệt không phải do người lớn từ lâu ở vùng đất này sinh ra. Sự phù du của nguyên quán bị thổi tung thành tro bụi. Bất cần lai lịch, giữa thành phố, khi nhìn mặt nhau, người ta đánh giá nhau bằng hành xử nghề nghiệp, bằng cách chơi, bằng những hệ quả tự họ nếm trải. Lời xầm xì tỏ tường gốc tích không có chỗ dung thân. Chúng ta là người lạ mà.

Tôi nhận ra bạn mình người Sài Gòn ở những câu chuyện kể: ngày xưa đi mướn video xem, hồi đi học ăn bò bía ở Ngô Thời Nhiệm, chỗ đó Quận 6 hồi xưa là kênh không mà, lấy gì không ngập, hồi cấp ba ăn nằm lê lết ở trường đua Phú Thọ… Ở thành phố, không ai mất thì giờ để khẳng định tên tuổi qua những tính từ hầm hố và kì thị người khác, để được nâng mình lên cao hay tách biệt mình ra khỏi cái tủ kính sang chảnh của nguồn gốc. Vì ai cũng bận.

Ở Sài Gòn hãy nghe còi xe từ hai giờ rưỡi sáng, nơi giấc ngủ cắt ngắn lại nhường đường cho làm ăn. Khi phải tất tả xây đắp ước mơ, không ai kịp phân biệt và thù ghét một người khác vì cái nhãn tên vùng miền và xuất thân xa lạ. Cần đồng đội, cần đối tác, cần cả đối thủ… Cần làm ăn với nhau.

Người xung quanh sẽ gật gù chúc mừng một một cô bán vé số miền Tây khoe con trai thi đậu vào Bách Khoa. Cô sẽ bán vé số cùng cậu trai và học hết đại học ngon lành – không có giới hạn cơ hội nào như những đứa trẻ ở quê, ở tỉnh, cần là con ông cháu cha để có một cuộc đời tốt đẹp. Cơ hội luôn sẵn sàng dành cho một gã thanh niên lái xe Wave cùi, đeo sandal cũ, nhưng việc gì cũng xông xáo nhận làm. Người ta phải chùng lời khi dấy lên ý nghĩ muốn xem thường hoặc kỳ thị một “đối tác” còn quê mùa trong từng cử chỉ, cách cầm dao nĩa. Đó có thể là một ông chủ ngon lành nào đấy chỉ vài năm sau – nhờ quá chăm chỉ làm việc với sản phẩm ông tạo ra.

Một ông già từng ngồi kể tôi nghe xuất xứ của từ “ông ba bị”- kiểu hình ảnh ghê rợn doạ nạt con nít quấy khóc không chịu ăn đó, xuất thân từ truyện kể những người mất quê hương, mang ba cái túi, bỏ xứ sở mà đi, mưu sinh tội nghiệp và đơn độc biêt bao. Hình ảnh cũ ăn sâu vào tâm trí đến mức trở thành “biểu tượng” để người lớn cho con ăn rồi chỉ trỏ hù doạ vậy, nhưng kỳ thực nó là ý thức “ra đi” cứ mãi mãi đau đáu trong con người xứ Nam kỳ: không quê hương, rời bỏ, cô thế, đơn độc, tìm một chốn náu thân, đỡ lấy vai nhau khi cần tựa vào.

Những người đến thành phố như tôi, chẳng có gì khác “ông ba bị” trong truyện kể. Không thể níu nhớ một quá khứ vất vả, không dám nhìn nhau ghét bỏ giận thù, không đủ can đảm rào giậu bản thân sau một lớp phân biệt nặng mùi đe doạ. Chúng tôi phải sống cùng nhau, và yêu nhau để sống.

Xứ sở này, mềm như hàng nghìn lạch nước đưa những chiếc xuồng lênh đênh từ đồng này sang gò khác, từ vườn nhà đến thành thị, từ những xuồng hoa cuối năm đến thị thành hỗn loạn.

Không gốc gác, không mái nhà, kẻ khách lạ nương tựa vào nhau, gỡ bỏ mặt nạ và nỗi sợ, cố gắng hiền lành để không làm tổn thương chính mình trong cuộc chiến không cân sức với người lạ mà mình chưa biết.

Vô tình người trở nên xúc động giàn giụa nước mắt trước một bà lão bán vé số đứng khóc vì bị giật mất hàng. Tim hào phóng hơn khi bớt đi điếu thuốc hút để chìa cho cậu trai đánh giày thèm thuồng một hơi. Sự hung hãn cụp xuống, tự réo gọi người ta câm nín bỏ đi trước cuộc va quẹt xe máy báo hiệu điều xung đột nguy hiểm. Cô hàng trà đá ngoài vỉa hè, chùng tay rót nước hào phóng, rồi tiện miệng lắc đầu bảo không lấy tiền khi ông già đẩy xe lăn qua mua nước giữa trưa. Sợ cô đơn. Sợ tuyệt vọng. Người ta tự thắp hi vọng vào tim người khác để tự ấm mình, khỏi cảm thấy lạc lõng khôn xiết giữa bức tranh không nhà cửa hỗn loạn của thị thành.

Thôi ở đây xa mút mùa những tai tiếng, rời khỏi mớ kỳ vọng lùng nhùng của họ tộc, bứt bỏ niềm ân hận bể vụn đã gây ra cho mẹ cha. Người phải sống. Phải luôn tay đổ mồ hôi làm việc. Phải cười, để nhìn nhau không… thấy ghét.

Sống như chính mình ao ước…

Dù không quê hương.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s